Op reis met een angststoornis in tijden van Corona

Eigenlijk zou de titel moeten stoppen na het woordje ‘…stoornis’, maar om het nog wat ingewikkelder te maken, neem ik Corona mee in mijn blog over reizen met een angststoornis. Ik ging ten slotte gedurende de coronacrisis op reis. Iets wat ik me een maand of vijf geleden niet had kunnen voorstellen. 

angst (de; m; meervoud: angsten)
1 gevoel van beklemming, vrees, onveiligheid of onzekerheid: iets met angst en beven tegemoetzien er erg tegen opzien, het vrezen; hij stond duizend angsten uit; in angst zitten
(Bron: Van Dale)

Van jongs af aan kamp ik al met angst voor wat er kán gebeuren. Angst voor de angst. Dat houdt dan ook in dat ik het mezelf heb aangeleerd automatisch de negatieve kant van een situatie te belichten en die de meeste aandacht te geven. Therapie helpt, Corona helpt niet. 

“Het is de kunst om angst je leven niet te laten beheersen.”

In aanloop naar mijn reis naar Frankrijk was ik dagelijks bezig met de kleurcodes van de landen in Europa. In plaats van “Waar gaan we deze zomer naartoe?”, werd het “Is het land open voor toeristische reizen?”. Als je dat aan me had gevraagd in 2019, had ik je waarschijnlijk met grote ogen en een opgetrokken wenkbrauw aangekeken. En om eerlijk te zijn kijk ik soms nog steeds met grote ogen en verscheidene opgetrokken wenkbrauwen naar de huidige situatie, want WTF. Ik neem Corona uiterst serieus, begrijp me niet verkeerd, maar we leven in zo een absurde levenssituatie dat het soms moeilijk te geloven is.

De eerste maanden van Corona waren voor mij naast ongelofelijk, ook zwaar beangstigend en bizar. De persconferenties (nu persco’s), de toespraken en de pushberichten van de NOS waren stuk voor stuk triggers. “Het komt nooit meer goed”, “Er is geen hoop” en diverse varianten van “Wat als…”. 
Ik verwijderde de NOS app, maar las nog steeds dagelijks de liveblog. Ondertussen sloot ik me op in mijn studio in Groningen en wist ik niet wanneer ik mijn vrienden en familie weer (veilig) zou kunnen zien én aanraken. En reizen? Het vooruitzicht werd troebel. De 3-weekse reis naar Canada, een Black Friday-vliegticket, huurauto en zeven Airbnb’s werden geannuleerd. “Ik hoop voor je dat je dit jaar nog kan gaan!”, zei iemand tegen me. Ik had die hoop al opgegeven en begon me langzaamaan te nestelen in mijn overlevingsmodus. En daar krijg je – of ik in dit verhaal – dan weer depersonalisatie van.

Depersonalisatie of zelfvervreemding is het gevoel buiten de werkelijkheid te staan. Voor iemand die aan depersonalisatie lijdt, lijkt het of deze een andere rol in de wereld speelt, vaag, als in een droom, onbelangrijk. Een patiënt ervaart een scheiding tussen zichzelf en de wereld, zijn identiteit of lichamelijkheid.
(Bron: Wikipedia)

Maar, toen ging het tóch beter. De grenzen gingen open, kleurcodes gingen van rood naar oranje en van oranje naar geel. Reizen is – naast naar het theater gaan – één van mijn twee vormen van absolute afleiding en is goed voor zowel mijn als ieders geestelijke en lichamelijke gemoedstoestand. Zelfs in tijden van Corona. Ik nam een week vakantie op en besloot met één van mijn beste vrienden een auto te huren en naar Frankrijk te rijden. We vonden een Airbnb (met een loopbrug) in een plaatsje in Normandië met niet meer dan 2000 inwoners. Een bewuste keuze voor een verblijf in een rustige plaats en provincie.

Angst is natuurlijk gebouwd op de wil om alles onder controle te houden, 24/7, maar dat gaat niet. Wel hebben we er bewust voor gekozen per auto te reizen, zodat – als er een tweede lockdown zou dreigen, in Nederland of Frankrijk – we linea recta terug zouden kunnen rijden. Niet iets waar je je in normale tijden druk over zou willen maken, maar iets wat in de huidige situatie niet onbelangrijk is om vroegtijdig over na te denken. De controlfreak in mij haalde hier een greintje voldoening uit. 
En dan de keuze om niet alleen, maar met een vriendin te reizen. Iemand uit een ander huishouden, met wie ik acht uur in een auto zou gaan zitten en daarna een huis mee zou gaan delen. Een risico? Misschien, maar als alleenstaande (#happysingle) en verder niemand in mijn anderhalve meter bubbel toelatende, besloot ik het risico te nemen. 

“Je gaat niet dood aan het coronavirus, maar wel aan eenzaamheid”. 

Vervolgens kwam het schuldgevoel jegens de buitenwereld. Ik sluit me eerst vier maanden op in mijn huis en rij dan de grens over naar een ander land met andere regels. Wat bezielt me? Die vraag heb ik me vaak genoeg gesteld, maar met de genomen maatregelen in Frankrijk en het gebrek aan maatregelen in Nederland begon ik me steeds veiliger te voelen bij de gedachte naar een land te gaan waar niet zo moeilijk wordt gedaan over het dragen van een mondkapje. 

Op de dagen voor vertrek begonnen de besmettingscijfers in heel Europa weer toe te nemen. Toch werd níet geadviseerd ten allen tijde in Nederland te blijven en was het land van bestemming nog steeds geelgekleurd. Het was nog nooit zó spannend. Ik haalde de gloednieuwe huurauto op in Groningen en reed naar Amsterdam om daar alleen van de auto het huis van mijn vriendin in te stappen en omgekeerd, want de besmettingen lagen daar al een stuk hoger dan waar ik vandaan kwam die dag. Ik wilde geen extra risico lopen. 

Op de dag van vertrek reden we Amsterdam uit en via België – met de autoramen gesloten – naar Frankrijk, waar we bij aankomst werden geconfronteerd met “Twee regio’s in Frankrijk kleuren oranje”.
De vermoeidheid van de reis zal ongetwijfeld hebben meegespeeld, maar ik zag mijn eerste get-away sinds Corona even in het water vallen. Ik kon niet meer logisch nadenken en vreesde – angst voor de angst – voor de volgende dag waarop we weer genoodzaakt zouden zijn terug naar Nederland te rijden. We besloten er een nachtje over te slapen. 
Dat resulteerde in een slapeloze nacht, maar wel ook in een frisse blik op de situatie. “We wachten het wel af, als Normandië – waar de besmettingen erg meevielen – als code oranje wordt bestempeld rijden we terug. Anders niet”.
En dát was de beste beslissing van de week, want Normandië behield zijn gele kleur. 

“Ik heb me in vijf dagen in Frankrijk veiliger gevoeld, dan vijf maanden in Nederland”.

Als je de twee reisdagen niet meeteld, waren wij vijf dagen in Orbec, Normandië. Een korte, maar krachtige vakantie in een uitgestorven dorp met uiterst vriendelijke locals en hangjongeren die op twee handen te tellen waren. In Frankrijk geldt: draag binnen een mondkapje. Dus, bij het bezoeken van de bakkerij voor verse broodjes en taart kwam het mondkapje tevoorschijn. Ik heb het dragen van een mondkapje tijdens de vakantie totaal niet als een belemmering ervaren. En ondanks dat verplicht uitrusten (natuurlijk) averechts werkt, hebben we ons best gedaan. Zo is dit één van de weinige vakanties in mijn leven waarbij ik weinig tot niets heb gepland en/of uitgevoerd. We zijn twee dagen met de auto op pad geweest, vanwaar één dag naar een bos bij Regionaal Natuurpark Normandie-Maine. Waar ik op mijn beurt een joekel van een teek heb toegeëigend op mijn been. En ondanks dat die met kop en al is verwijderd (met tekentang), heb ik me te pas en te onpas zorgen gemaakt over de mogelijke gevolgen. De bekende rode kring bleef uit, dus een bezoekje aan de Franse huisarts was niet nodig. Maar, had ik al gezegd dat ik ook aan ziekteangst (het nieuwe woord voor hypochondrie) lijdt? 
(Update: niks aan de hand)

Omdat we dicht in de buurt waren van het kustplaatsje Etretat en de bijbehorende krijtrotsen, besloten we later die week vroeg te vertrekken (lees: +/- 07.00 uur) om een glimp op te vangen van het mooie en historische natuurverschijnsel. Bij aankomst konden we luxe parkeren aan de boulevard en viel ons al één ding op. Mondkapjes. (Bijna) iedereen op straat droeg er één. Onze cue om de onze uit de tas te halen en op te zetten. Kleine moeite. We dronken een koffie op het terras (eerste échte terraservaring sinds Corona) en begonnen aan de klim. Het was – zoals voorspeld – nog erg rustig en daarom niet onveilig om de rots(en) te beklimmen. De verplichting om een mondkapje te dragen gaf me geen beangstigend, maar eerder een veilig(er) gevoel. Schijnveiligheid, of niet. Ook met een mondkapje en de wetenschap dat er nog een levensgevaarlijk virus rondwaart, neemt de schoonheid van de natuur niet af. Met beide ogen, de neus en mond bedekt, genieten we van het prachtige uitzicht, krijtrotsen, tunnels en lelijke ansichtkaarten. 

“Feel the fear and do it anyway”.

Toen de drukte begon toe te nemen zijn we vertrokken en hebben we in de stad Pont-Audemer de auto geparkeerd en aan het water van de zon genoten. En toen begon voor mij de welbekende angst, die ik niet geheel aan had zien komen, maar die wel gerelateerd was aan het bezoek aan Etretat. Mijn ademhaling nam toe in snelheid en ik werd me bewust van mijn lichamelijke reactie daarop. Ik ging moeizamer ademhalen en raakte lichtelijk in paniek. Na een goed gesprek met mijn vriendin en de realisatie dat het een automatische reactie was op het bezoek aan een toeristische attractie met meer mensen dan ik in de afgelopen zes maanden had gezien, namen de klachten af en kon ik zonder problemen de laatste kilometers terugrijden naar Orbec. 

Eén van de voorbedachte angsten was dat ik bang was Corona gerelateerde klachten op te lopen gedurende de vakantie en dan niet zou weten wat te doen. Ik heb me voor zover als mogelijk ingelezen op de berichten van het RIVM en de Reisapp Buitenlandse Zaken en laten informeren door mijn reis- en annuleringsverzekering. Ik besloot me er uiteindelijk bij neer te leggen, omdat je anders nooit meer een stap buiten de deur zou kunnen doen. Je kunt namelijk altijd ziek worden. Sluit dus altijd een (passende) reis- en annuleringsverzekering af, in het geval van nood. En zoals bij 9 van de 10 gevallen, is de angst (voor de angst) in dit geval nergens voor nodig geweest. 

Ondanks de fijne vakantie en het gevoel van vrijheid, werd en wordt je nog steeds voortdurend geconfronteerd met vervreemding. Bewust en onbewust. Wat voor mij nog altijd triggers zijn om me van mijn emoties en gevoelens af te sluiten. Met als gevolg, vervreemding van de wereld en mezelf. Ik leer ermee te leven en heb de hoop die ik in het begin van het jaar was verloren weer teruggevonden. 

Voor mij persoonlijk geldt dat het niet onmogelijk is om te reizen met een angststoornis. Of het nu met de eigen auto is, waarin ik me nú het veiligst voel of met het vliegtuig (in tijden buiten Corona), maar met een duidelijk aanwezige vliegangst, de angst krijgt niet de kans mijn leven te beheersen. 

Voel jij je angstig? Heb jij een angststoornis of ervaar je angst voor de angst? Praat er over met je naasten, deel je ervaringen of raadpleeg je huisarts indien je behoefte hebt aan of hulp nodig hebt van een psycholoog. Angst is niets om je voor te schamen. 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s